Bilişsel Uyum(suzluk)

  Bir insan yaşamının evreleri boyunca akıl yürütme, düşünme, bellek ve dildeki değişimlerle bilişsel bir gelişim gösterir. Ama maalesef bu gelişim ölene kadar gerçekleşmesi gereken seviyeye ulaşamıyor. Bu da bize özel ve iş hayatımızca bazı tuzaklara düşmemize neden oluyor.

Nedir bu tuzaklar ?

  1. Ulaşılabilirlik önyargısı, kararlarımızı esas ihtiyaç duyduğumuz veriler üzerinde değil de, hafızamızda yer alan kolayca ulaşabileceğimiz bilgilere dayanarak vermemize yol açar.
  2. Geriye dönük önyargı, olaylara gerçekleşmelerinden sonra, gerçekleşmeleri öncesine göre daha fazla olasılık atfetmemize yol açar.
  3. Tümevarım sorunu bizi, yetersiz bilgiden genel kurallar çıkarmaya götürür.
  4. Çakışma yanılgısı %90 olasılığa sahip yedi olayın hepsinin birlikte gerçekleşeceğini düşünüp, aşırı değerlendirme yapmaya meylerderken, %10 olasılığa sahip yedi olaydan birinin bile gerçekleşme ihtimalini göz ardı etmemizi ifade eder.
  5. Teyit etme eğilimi, başlangıçta yaptığımız varsayımı çürüten değil, teyit eden kanıtlar arayışımıza işaret eder.
  6. Bulaşma etkisi aslında konuyla ilgisi olmayan ama konuya en yakın görünen bilginin kararımızı etkilemesine izin vermemizdir.
  7. Bulgusal etki, önceden edinilmiş değer yargılarının maliyet fayda analizlerimize karışmasıdır.
  8. Ölçeği göz ardı etmek farklı büyüklüklerdeki hasarları engellemek için doğru oranda fedakarlık yapmamızı engeller.
  9. Ölçümlemeye duyulan aşırı güven nedeniyle tahminlerimizin sağlam olacağı güven aralıklarına gerekli önemi vermeyiz.
  10. Üçüncü kişi kayıtsızlığı kalabalık içindeyken bireysel sorumluluktan kaçınmamızdır.

   Bu tuzaklar ile insanların verdiği kararlarda yanılma olasılığı yüksek olacağını kestirebilirsiniz. Nede olsa bu maddelerden bazılarında insanlar kendilerini bulacaklardır.

  Yaptığımız hatalara baktığımızda kendimizi koruyamıyor olmamızı, tarihten ders almayı beceremediğimizi, olumlu beklentilerde riskten kaçınma, olumsuz beklentilerle risk alma gibi garip özelliklerimizi bir nebze tablo açıklıyor. Aslında uyum sağlayan hayatta kalıyor anlayışı ile bizler uyum sağlayanlara dönüşüyoruz.

Kaynak: http://www.global-catastrophic-risks.com/docs/Chap01.pdf

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s